Siparişten önce sorulan ilk soru
Bir arazinin, bağın ya da deponun etrafına tel çekmeye karar veren herkes aynı noktada durur: dikenli tel kaç metre gelir, benim hattıma kaç top yeter? Soru basit görünür ama cevabı yanlış verildiğinde iki ayrı zarar doğar. Eksik alınan malzeme işi yarıda bırakır; ikinci bir sevkiyat, ikinci bir nakliye bedeli demektir. Fazla alınan toplar ise depoda beklemeye kalır. Bu yazı, sipariş vermeden önce ihtiyacınızı kalemle kâğıtla, birkaç dakikada ve kendi arazinizin ölçüsüyle çıkarabilmeniz için hazırlandı.
Hesabın dört girdisi var: arazinin çevresi, çekilecek sıra sayısı, kapı boşlukları ve fire payı. Bunlara satış biriminin kendisini de eklemek gerekir, çünkü dikenli tel metreyle değil topla satılır. Aşağıda önce topu tanıyacak, sonra hesabı adım adım kuracak, ardından üç farklı arazi için gerçek bir sipariş listesi çıkaracağız. Yazının sonunda, ölçünüzü ilettiğinizde fiyat teklifinin nasıl hazırlandığını da bulacaksınız.
Bir top 100 metre: satış birimini doğru okumak
Stoktaki galvanizli dikenli tel toplarının hepsi 100 metredir. Bu ölçü kalınlıktan bağımsızdır: 1,6 mm, 2,0 mm ve 2,5 mm tel kalınlıklarının üçü de aynı 100 metrelik top hâlinde gelir. Dikenli tel kaç metre gelir sorusunun ilk cevabı bu yüzden topun kendisidir. Kalınlık metrajı değiştirmez; topun ağırlığını, telin kopma direncini ve sahadaki ömrünü değiştirir. Dolayısıyla "kaç top" sorusu kalınlık seçiminden ayrı düşünülebilir, ama sipariş listesinde ikisi yan yana yazılır.
Toplar metre ile kesilip satılmaz. Sebep pratiktir: top açıldığında telin sarım gerginliği bozulur, yarım kalan bir topu yeniden sarmak ve taşımak hem teli hem kaplamayı zedeler. Bu yüzden ihtiyacınız 430 metre çıktıysa 4,3 top değil 5 top alırsınız. Artan kısa parça boşa gitmez; köşe dönüşlerinde, ek noktalarında ya da ileride çıkacak onarımlarda kullanılır.
Hangi kalınlık hangi işe yarar
- 1,6 mm: En hafif seçenek. Bahçe içi ayırma, geçici tarla sınırı, mevsimlik otlatma engeli ya da kısa süreli şantiye sınırı için yeterlidir. Ciddi zorlamada kopabileceği için hırsızlığa karşı asıl bariyer olarak düşünülmemelidir.
- 2,0 mm: Sahada en çok seçilen denge noktası. Tarla, bağ-bahçe ve arazi sınırlarında, ayrıca mevcut bir çitin üstüne yapılan takviyede standart tercihtir.
- 2,5 mm: Kalın gövde ve kalın diken. Büyükbaş hayvan baskısı olan çitler, uzun yıllar sökülmeyecek sınırlar ve güvenlik önceliği yüksek sahalar içindir. Çelik kesiti kalın olduğu için kaplama inceldiğinde bile daha uzun süre dayanır.
Kural şudur: sınıra yapılacak baskı ne kadar yüksekse ve hat ne kadar uzun süre yerinde kalacaksa kalınlığı o kadar yukarı çekin. Bahçe için dikenli tel arayanların çoğunda iş 1,6 mm ya da 2,0 mm ile çözülür; tarla ve hayvancılıkta 2,0 mm ile 2,5 mm arasında karar verilir. Metraj hesabı ise üç kalınlıkta da aynıdır.
Dikenli tel kaç metre gerekir: dört girdiyle hesap
Hesabın özü tek bir çarpmadır: çevre uzunluğunu sıra sayısıyla çarparsınız. Yine de sahadaki hataların neredeyse tamamı bu çarpmanın girdilerinde yapılır. Çevre yanlış ölçülür, kapı boşluğu unutulur ya da fire hiç hesaba katılmaz. Dört girdiyi sırayla ele alalım.
Çevreyi arazinin üzerinden ölçün
Tapudaki alan metrekare cinsindendir ve çevre hakkında doğrudan bir şey söylemez. Aynı büyüklükteki iki arsanın çevresi, şekline göre belirgin biçimde farklı çıkabilir. Bu yüzden kenarları tek tek ölçüp toplayın. Eğimli arazide tel zemini takip eder; ölçüyü haritadaki yatay mesafeden değil, şerit metreyi toprağın üzerinden çekerek alın. Dere kenarı, kayalık ya da girinti çıkıntı olan sınırlarda hattı birkaç düz parçaya bölmek ölçümü kolaylaştırır.
Sıra sayısını durdurmak istediğiniz şey belirler
Aynı çevrede dikenli tel kaç metre tutacağını en çok değiştiren girdi sıra sayısıdır. Kaç sıra çekileceği ise sınırdan neyin geçmesini engellemek istediğinize bağlıdır:
- 2-3 sıra: Sınırı belirtmek ve büyükbaş hayvanın karşıya geçmesini önlemek için yeterlidir. En alt tel yerden yaklaşık 40-50 cm yukarıda başlar.
- 5-6 sıra: Yaygın arazi çevrelemesidir. Alt sıralar 20-25 cm arayla sık, üst sıralar daha seyrek çekilir; böylece hem alttan geçiş hem üstten atlama zorlaşır.
- 8 sıra ve üzeri: Küçükbaş hayvan ya da yaban domuzu baskısı olan araziler ve güvenlik öncelikli sahalar içindir. Bu yoğunlukta alt bölgeye tel örgü çekip üste dikenli tel koymak çoğu zaman daha verimli sonuç verir; aşağıda buna ayrı bir bölüm ayırdık.
Sıra düzeninde en sık yapılan hata, tellerin eşit aralıkla dağıtılmasıdır. Geçiş her zaman önce alttan denenir; aralıkları aşağıda sıklaştırıp yukarı doğru açmak hem daha etkili hem de aynı sıra sayısıyla daha iyi sonuç veren bir düzendir.
Kapı boşluğunu çevreden düşün
Araç ya da insan geçişi için bırakılacak kapı açıklığına tel çekilmez, bu yüzden kapı genişliğini toplam çevreden çıkarın. Küçük bir fark gibi görünür, ama çok sıralı düzende çabuk büyür: 4 metrelik bir araç kapısı, 6 sıralık bir hatta 24 metre tel demektir. Birden fazla kapısı olan geniş bir arazide düşülen metre bir topun önemli bir kısmına ulaşabilir.
Fire payını ekleyin
Köşe direklerinde teli sarmak, ek noktalarında bindirme yapmak ve gerdirme sırasında uçları bağlamak metraj tüketir. Bu kayıplar için toplam metreye yaklaşık yüzde 5 fire eklemek yaygın uygulamadır. Köşe sayısı fazla, kırıklı bir sınırda bu payı biraz daha geniş tutmak işi rahatlatır.
Dikenli tel kaç metre alınır? Tek satırlık formül
Dört girdi bir araya gelince formül şu hâli alır: (çevre − kapı boşlukları) × sıra sayısı × 1,05 ÷ 100. Çıkan sayı her zaman yukarı yuvarlanır, çünkü top bölünmez. Dikenli tel kaç metre sorusunun cevabı bu satırda 100'e bölmeden önce çıkan metredir; kaç top sorusunun cevabı ise o metrenin yüze bölünüp yukarı yuvarlanmış hâlidir.
Üç arazi, üç sipariş listesi
Dikenli tel kaç metre sorusunu soyut bırakmamak için sahada sık karşılaşılan üç durumu hesaplayalım. Rakamlar örnektir; kendi ölçünüzü aynı sıraya koyduğunuzda sonuç doğrudan sipariş listesine dönüşür.
Tarla: 40 × 60 metre, 5 sıra, 4 metrelik kapı
Çevre (40 + 60) × 2 = 200 metredir. Kapı çıkarılınca 196 metre kalır. Beş sıra çekilecekse 196 × 5 = 980 metre tel gerekir. Yüzde 5 fire eklenince ihtiyaç 1.029 metreye çıkar; bu da yukarı yuvarlanınca 11 top eder. Bu ölçekte kapıyı düşmek top sayısını değiştirmedi, ama arazi ve kapı sayısı büyüdükçe fark sipariş listesine yansımaya başlar.
Bir dönüm arsa: şekil değişince top sayısı da değişir
Bir dönüm 1.000 metrekaredir. Arsa kareye yakınsa kenarlar yaklaşık 31,6 metre, çevre yaklaşık 126,5 metre olur. Aynı alan 20 × 50 metrelik uzun bir parselse çevre 140 metreye çıkar. Üç sıra tel çekilecek bu arsada kare parsel için 126,5 × 3 × 1,05 ile yaklaşık 398,5 metre bulunur ve 4 top yeter. Uzun parselde 140 × 3 × 1,05 = 441 metre gerekir, sipariş 5 topa çıkar. Tapudaki alan aynı olduğu hâlde bir top fark oluşmasının tek sebebi parselin şeklidir.
Çit üstü dikenli tel: 150 metrelik mevcut hatta 3 sıra
Bahçesinde ya da işyerinde zaten panel çit veya tel örgü bulunan birçok kişi yalnızca üst takviye ister. Bu durumda çevre ölçümü hazırdır: mevcut hattın uzunluğunu sıra sayısıyla çarparsınız. 150 metrelik bir hatta 3 sıra için 150 × 3 × 1,05 = 472,5 metre gerekir ve sipariş 5 toptur. Üst takviyede genellikle 3 sıra kullanılır; teller dışa doğru 45 derece eğimli L konsollara takıldığında tırmanma belirgin biçimde zorlaşır.
Teli taşıyan hat: direk adedi ve direk seçimi
Dikenli tel kaç metre tutacağını hesapladıktan sonra ikinci soru hemen gelir: bu teli kaç direk taşıyacak? Dikenli tel gergin durduğu sürece iş görür. Sarkan tel hem caydırıcılığını kaybeder hem de rüzgârda sürekli hareket ederek bağlantı noktalarındaki kaplamayı aşındırır. Gerginliği sağlayan şey doğru aralıkla dikilmiş, sağlam temelli direklerdir.
Uygulamada direk aralığı 2,5 ile 3 metre arasındadır; rüzgâr alan ve eğimli arazide 2,5 metre daha güvenlidir. Kapalı bir çevrede ara direk adedi, çevrenin aralığa bölünmesiyle bulunur. 200 metrelik tarla örneğinde 2,5 metre aralıkla 80 direk, 3 metre aralıkla 67 direk çıkar. Köşe ve kapı direkleri germe kuvvetinin tamamını taşıdığı için bu noktalara payanda atılmalıdır; payandasız bir köşe direği, tel gerildikten kısa süre sonra içeri yatar.
Hangi direğin seçileceği sıra düzenine ve istenen yüksekliğe bağlıdır. Beton direk seçeneklerinde 200 cm ve 240 cm düz direk ile 240 cm ve 300 cm eğri NATO tipi direk bulunur. Beton direk toprağa yaklaşık 40-50 cm gömüldüğü için 200 cm'lik direkte telin kullanılabileceği yükseklik yaklaşık 150-160 cm, 240 cm'lik direkte ise 190-200 cm civarında kalır. Eğri NATO tipi direğin üst ucu çevrelenen alanın dışına doğru kıvrılır ve bu eğime genellikle üç ya da dört sıra tel çekilir; şantiye, depo ve sanayi tesisi gibi giriş kontrolünün önemli olduğu yerlerde alt bölüme tel örgü ya da panel çit, üst eğime dikenli tel gelir. Bu durumda metraj hesabına eğimdeki sıraları ayrıca eklemeyi unutmayın. Beton kullanmak istemeyenler için 150 cm ve 200 cm boylarında 40x60 mm, 250 cm boyunda 60x40 mm galvaniz ve boyalı boru direk de vardır; boru direkte yuva açılıp beton dökülür. Hangi dikenli tel direği seçilirse seçilsin, direklerin ve tel örgü seçeneklerinin tamamını tel örgü ve direkler kategorisinde yan yana karşılaştırabilirsiniz.
Tel örgü ile dikenli teli birlikte kullanmak
Sekiz sıra ve üzerini gerektiren bir arazide yalnızca dikenli tel çekmek hem çok top hem uzun işçilik demektir. Bu noktada alt bölgeye tel örgü çekip üstüne 3 sıra dikenli tel koymak, çoğu zaman daha etkili ve daha ekonomik bir dikenli tel çit düzeni kurar. Örgü küçük hayvanın alttan geçişini keser, üstteki teller atlamayı zorlaştırır. Bu düzende dikenli tel kaç metre gerektiği de kısalır, çünkü yalnızca üst sıralar hesaplanır.
Hesap yine aynı mantıkla yapılır. Galvanizli tel örgü 150 cm yüksekliğinde ve 20 metrelik top hâlinde gelir; 2,0 mm ile 3,0 mm arasında tel kalınlığı, 5x5 cm ve 6x6 cm göz aralığı seçenekleri vardır. 200 metrelik tarlada örgü için 200 ÷ 20 = 10 top eder; köşe ve ek bindirmeleri için bir top fazlası işi rahatlatır. Üstteki 3 sıra için 200 × 3 × 1,05 = 630 metre, yani 7 top dikenli tel alınır. Aynı araziye tek başına 8 sıra çekmek ise 200 × 8 × 1,05 = 1.680 metre, 17 top demektir.
Sipariş listesini eksiksiz kapatmak
Bir çit hattı yalnızca telden oluşmaz. Top sayısını çıkardıktan sonra listeyi şu kalemlerle tamamlayın; sahada eksik çıkan malzeme çoğunlukla bunlardır:
- Dikenli tel topları: Kalınlık ve adet, yukarıdaki formülle.
- Ara direkler: Çevre bölü direk aralığı.
- Köşe ve kapı direkleri: Payandalarıyla birlikte.
- Bağ teli: Teli her direğe sabitlemek için galvanizli bağ teli. Çıplak siyah tel kullanmayın; kaplamasız yüzey temas noktasında pası hızlandırır.
- Germe aparatı: Teli hat boyunca gerdirmek için germe kroşesi.
- Kapı: Araç ya da yaya geçişi için açıklığın ölçüsüne göre.
Dikenli tel uygulaması sırasında dikkat edilecekler
Top bir köşeden sabitlenir, hat boyunca yuvarlanarak açılır ve gerdirilir. Teli yerde sürüklemeyin; sürüklenen tel toprak alır ve kaplaması zedelenir. Beton dökülen direklerde beton priz almadan, yani en az 24-48 saat geçmeden tel gerilmez. Çalışırken kalın deri eldiven ve gözlük kullanın: gergin telin ucu kesildiği anda geri fırlar ve sahadaki yaralanmaların en sık görülen sebebi budur.
Montaj standart hizmetimiz değildir; malzemeyi hazırlar ve Türkiye geneline göndeririz. Uygulamayı kendiniz ya da ustanızla yaparsınız. Yaklaşık 1.000 metre ve üzeri projelerde montaj ayrıca konuşulabilir.
Fiyatı ne belirler, teklif nasıl hazırlanır
Sitede sabit fiyat listesi yayımlamıyoruz, çünkü çelik fiyatları sık değişir ve her siparişin kalem yapısı farklıdır. Teklifi belirleyen başlıca kalemler tel kalınlığı, top adedi, direk tipi ve sayısı, yan malzemeler ve teslimat mesafesidir. Kalınlık arttıkça aynı 100 metrelik topa giren çelik artar; top adedi büyüdükçe birim fiyat değişir; teslimat bedeli ise toplam ağırlığa ve mesafeye göre hesaplanır.
Dikenli tel kaç metre gerektiğini bu yazıdaki formülle çıkardıysanız teklifin yarısı zaten hazırdır. Ölçünüzü iletin, aynı gün fiyat teklifi hazırlayalım. Bunun için şu bilgileri bir araya getirmeniz yeterlidir:
- Arazinin çevre uzunluğu ya da kenar ölçüleri ve kapı genişlikleri
- Çekilecek sıra sayısı veya engellemek istediğiniz şey: hayvan, geçiş ya da güvenlik
- Tercih ettiğiniz tel kalınlığı; kararsızsanız kullanım amacı
- Direk tercihi: beton ya da boru, düz ya da eğri
- Teslimat yapılacak il ve ilçe
Bu bilgilerle dikenli tel, direk, bağ teli ve kapı dahil komple malzeme listesini çıkarıp fiyatlandırıyoruz. Gönderim Ostim'deki depodan Türkiye'nin her yerine yapılır; teslimat Ankara içi dahil her durumda ücretlidir ve teklifte ayrı kalem olarak görünür. Ankara içindeyseniz keşif ücretsizdir: sahayı yerinde görüp çevreyi, zemini ve mevcut çit durumunu birlikte değerlendiririz. Ölçülerinizi teklif formu üzerinden gönderin, fiyat teklifi aynı gün size ulaşsın.
